Intexto

Plis pase 40 000 réfijye bliye nan Québec

Jean Numa Goudou ·

« An tèm papye idantite, ou gen sèlman lèt ki soti nan Commission du statut de réfugiés ki di ou te aksepte, men sa a, se pa yon prèv idantite », fè obsève Mme Dench.

Plis pase 40 000 réfijye bliye nan Québec
BCHM ak Collectif québécois des personnes protégées oubliées te reyini moun k ap mande azil ki nan sitiyasyon sa a nan Montréal. — Jean Numa Goudou

« Se vre twòp », ekri Marie-Guerline Louimé-Noël, yon préposée aux bénéficiaires ki ap viv nan Québec depi nèf an apre li te pase yon an Ozetazini. Sa gen twa an, demann azil li te aksepte, sa ki fè li yon moun ki pwoteje pa Canada.

Sa gen dis an, li te kite senk pitit li ak mari li nan Pòtoprens (Ayiti) epi li pa t wè yo depi lè sa. « Yo pa gen pitye pou imigran yo, li deplore, mwen rele regilyèman, travay mwen voye lèt, men anyen pa mache ».

Soyara Silva, yon Ekwatoryèn ki enstale nan Québec depi sis an, nan menm sitiyasyon an. Li ap etidye nan relasyon endistriyèl, nan Université de Montréal (UdeM). Epi règleman yo pou yon etidyan, ki se yon moun k ap mande azil anplis, se trè diferan de sa ki aplike pou yon moun ki gen yon estati pèmanan.

« Mwen toujou oblije mande chak fwa yon pèmi etid. Epi delè yo dènyèman te tèlman long ke mwen pèdi de semès ane sa a akoz pèmi mwen an ki pa rive alè », regrèt Mme Silva.

« Li difisil pou tann, pou mete lavi sou poz », li ajoute. « Lè nou vin tounen moun pwoteje, an prensip, nou gen yon estati ki yon ti jan pi solid isit nan Canada. Men ou pa gen anyen pou ou pwouve li », deplore Janet Dench nan Collectif des personnes protégées oubliées, yon gwoup presyon ki te kreye nan mwa janvye 2026. Epi dènyèman Bureau de la communauté haïtienne de Montréal (BCHM) te rantre nan inisyativ lan pou atire atansyon desidè yo sou pwoblematik lan.

« An tèm papye idantite, ou gen sèlman lèt ki soti nan Commission du statut de réfugiés ki di ou te aksepte, men sa, se pa yon prèv idantite », obsève Mme Dench.

Epi donk, li kontinye, « sa ki yon ti jan pèvè, se ke nou gen moun pwoteje ki mande gouvènman an, eske mwen ka renouvle dokiman mwen kòm moun k ap mande azil ? Paske mwen bezwen sa pou mwen ka gen yon pyès idantite. Epi gouvènman federal la, non, ou pa ka mande azil ankò, donk nou pa ba ou dokiman. Donk, moun yo jwenn tèt yo san dokiman idantite. Epi donk, sa, sa jwe nan konplikasyon an ».

Delè yo

stat immigration.png

An total, yo se plis pase 40 000 moun ki te franchir ak siksè etap ki ba yo stres pou yo parèt devan yon jij nan Commission de statut de réfugiés (CISR) epi ki dwe mete lavi yo sou poz.

Gouvènman federal la fikse sib admisyon rezidan pèmanan yo nan 380 000 pa ane pou peryòd 2026 pou rive 2028 selon Plan des niveaux d'immigration an.

Selon yon kalkil Collectif des personnes protégées oubliées fè, sèy imigrasyon yo, men sèy yo :

stat collectif.png

Anpil moun ayisyen ap sibi sitiyasyon sa a. Jis nan ane 2025, 5 000 resòtisan ayisyen te rekonèt kòm refijye pa CISR. Ayiti se tèt peyi ki voye plis moun refijye yo.

Genyen yon Inisyativ espesyal pou moun pwoteje sou pati gouvènman federal la ki vize aksepte 115 000 moun pwoteje ak manm fanmi yo nan Canada nan kantite moun ki pral jwenn rezidans pèmanan an ane 2026 ak 2027.

Men pwoblèm nan se ke Québec refize pran pa ladan l. Moun pwoteje nan Québec ak fanmi yo limite nan sib 4 950 anyèl yo, se sa ki koze pwolongasyon twòp sa a nan delè tretman dosye yo.

Kèk jou anvan eleksyon 5 oktòb yo, BCHM ak Collectif la te reyini plizyè dizèn moun pwoteje nan kad lancement yon mobilizasyon pou yo. Ruth Pierre-Paul, direktris jeneral BCHM lan, te fòmile nan okazyon sa plizyè demann pou pwochen gouvènman Québec la, kèlkeswa li.

« Pou gouvènman Québec la, nou mande twa bagay presi », li di nan pran lapawòl.

  • Premye, pou prevwa nan planifikasyon imigrasyon li, plas ki nesesè pou moun pwoteje ki ap viv isit la jwenn benefis plen ak inisyativ federal sa ki remonte lane dènyè.

  • Apre sa, pou akselere tretman dosye ki anba konpetans li pou Québec pa vin tounen etap kote atant lan pwolonje.

  • Finalman, pou bay priyorite, yon priyorite klè, nan reyinifikasyon timoun yo, paske yon anfans pa ka tann.

« Nou pa mande konpasyon, nou pa mande sansibilite. Nou mande yon angajman epi yon angajman klè, li di, nou vle konnen sa ou pral fè nan 100 premye jou manda ou a pou reyini fanmi sa yo. Moun ki prezan isit la ap koute nou, vwazen yo, kolèg yo ak kominote yo tou ».

Anplis BCHM, Collectif la sipòte pa Projet pour la réunification familiale des réfugiés (RFR), Espace le Havre ansanm ak Action réfugiés Montréal. Plis pase 70 òganizasyon te sipòte yon lèt ki te adrese nan ministère de l'Immigration, de la Francisation et de l'Intégration (MIFI) pou mande li pran pa nan inisyativ federal la pou 115 000 moun pwoteje nan Canada. Men Québec refize fè sa jiska kounye a.

Pou jwenn Collectif la epi enskrivi ICI Pou koute podcats nou an ak Janet Dench klike ICI