Chrono atravè Sunrise pral asire vòl Montréal–Okap avan fen novanm nan
Jean Numa Goudou ·
Akòz gwo pwoblèm sekirite pou avyon k ap pwoche nan ayewopò kapital la, plizyè konpayi ayeryèn entènasyonal te sispann aktivite yo nan direksyon ak an pati de Port-au-Prince.
Prezidan Sunrise Airways, Philippe Bayard, anonse reprann vòl Monreyal–Okap depi 22 novanm lan pandan yon rankont ak kèk antreprenè nan kad yon inisyativ konjwen Chanm Komès Ayisyen Kanada (CCHC), Damesara ak biwo depite Natilien Joseph. Vòl yo pral reyalize pa Chrono Aviation atravè konpayi ayisyen an.
Depi septanm 2025, pa t gen okenn lyen ayyen ant Kanada ak Ayiti apre Air Transat te sispann vòl li yo pou rezon sekirite.
« Se yon gwo plezi pou mwen jwenn nou jodi a epi anonse nou ke nou pral etabli yon lyen ant Monreyal ak Okap vè fen mwa novanm nan », te di M. Bayard devan antreprenè yo, manm CCHC, ki te reyini Monreyal nan Sommet jeunes afros sou inisyativ Isaac Bosquet de Damesara.
« Mwen te kreye Sunrise ak yon konviksyon : Ayiti bezwen koneksyon pou li ka avanse. Chak lyen dwe pèmèt plis rankont, plis echanj ak plis opòtinite devlopman », ajoute ansyen pilòt sa a ki te tounen operatè liy nan 2012.
Pri tikè a poko konnen epi li pral anonse anvan lontan. Pou vant tikè, Sunrise pral travay avèk yon ajans vwayaj Monreyal.
Pòtoprens ak sekirite
Akòz grav pwoblèm sekirite pou avyon k ap apwoche ayewopò kapital la, plizyè konpayi ayyen entènasyonal te sispann operasyon yo vè ak depi Pòtoprens.
Administrasyon Federal Aviasyon Etazini (FAA) te pwolonje entèdiksyon li sou vòl ameriken vè Pòtoprens jouk mas 2027. Transpòtè ayyen ameriken yo, operatè komèsyal yo ak avyon sivil anrejistre Etazini yo entèdi strikteman pou vole anba 10 000 pye anwo nivo mwayen lanmè (MSL) ak anwo zòn ki deklare gwo risk yo alantou kapital la.
Rezon an : obligasyon sa a soti nan grav risk sekirite apre plizyè avyon komèsyal ameriken (tankou Spirit, JetBlue ak American Airlines) te sibl epi touche pa balè gang lè yo t ap apwoche ayewopò entènasyonal Toussaint-Louverture.
Antou, uit avyon Sunrise, yon konpayi ayisyen, te touche pa balè. « Depi ane pase a, perimèt ayewopò a te sekirize », note Philippe Bayard. Men nou pale de pewonferi tèrès la.
« Men pwoblèm nan, endike PDG Sunrise a, se ke pandan yon apwòch, nou pase anwo Kwadèboukè, pa egzanp, epi la vrèman fòk gen sekirite pou anpeche yon moun tire sou yon avyon. »
« Nou pa ka fè vòl entènasyonal, vè Etazini oswa vè Kanada, depi Pòtoprens, toutotan peyi a pa jwenn solisyon pou pwoblèm sekirite a », tranche Philippe Bayard.
Asirans yo ak gouvènman ayisyen an
Sa gen yon ti kras plis pase yon ane, gouvènman ayisyen an te siyen yon pwotokòl akò ak Sunrise an vi etabli yon liy kredi kòm asirans oswa garanti an ka ta gen yon ensidan ki gen rapò ak sekirite avyon yo.
Akò a te fèt pou avyon 19 plas. Se dapiyansi avyon sa yo Sunrise Airways te kòmanse vole ak yo nan 2012, ti avyon yo. Epi asirans lan pa t kouvri operasyon yo.
« Avyon sa yo asire an jeneral pou 30 milyon dola nan sa yo rele "combined single limit", oswa Limit Senp Konbine (CSL). Se yon polis asirans responsabilite sivil ki regwoup kouvèti blesi kòporèl ak domaj materyèl nan yon sèl kapital total pou yon sèl aksidan.
« Sa ki te ofri a, se yon lèt kredi an atant, souliye Philippe Bayard, Sunrise pa resevwa lajan donk. » Men pwoblèm nan, se ke sa te pran anpil mwa pou mete l an plas. Konpayi a te egzije ke Bank Santral la, emèt anba otorizasyon Ministè Finans lan, itilize yon bank notifikatè, epi ke lèt kredi a emèt pa yon bank entènasyonal premye ranj.
Poukisa ? Akòz ensidan ki te rive sou Jovenel Moïse : lè yo te mete fen nan pwojè E-Power a, pa egzanp, te gen yon lèt kredi ak yon mekanis ki t ap detèmine kijan kontra sa a ta dwe fini. Gouvènman an te entèvni bò kote bank lan pou anpeche aktive yon lèt kredi ki te irévocable.
« Sa fè operatè entènasyonal yo vin trè pridan, paske sa pa ta dwe fèt konsa ; sa te retire tout konfyans nan bank la menm », deplore PDG Sunrise a.
« Demach sa a te mennen nou jouk kòmansman ane a. An reyalite, lèt kredi a te emèt de mwa anvan ekspirasyon li. Li te valab de mwa donk. Epi nan moman kote m ap pale avèk nou, li pa janm renouvle », denonse responsab Sunrise a.
« Mèsi pou ka eksprime sa », insiste M. Bayard. « Nan moman kote nou ap pale, avoka nou yo te bay gouvènman an tout bagay, presize li, yo pa janm siyen. Konsa, kenbe nan tèt nou ke nan moman kote nou ap pale, akò sa a pa egziste. Pa gen lèt kredi donk. Men sa. »
Eta dijans ak terroris
Anplis, « montan kouvèti a valab pou ti avyon 19 plas. Si nou dwe ogmante kapasite a, pa egzanp fè yon vòl depi Miami, nou pa ka opere Miami–Pòtoprens ak yon 19 plas, di li, fòk gen yon gran avyon pou sa ka ekonomikman viable. Se sa ki fè nou pa ka reyalize l : nou pa gen yon kouvèti ki kapab kouvri 50 chèz. »
Anplis pwoblèm sekirite yo, Sunrise fè fas ak yon ogmantasyon pri asirans li yo akòz deklarasyon eta dijans sekiritè pou Lwès (ki enkli Pòtoprens), Latibonit ak Sant peyi a. Dapre Jean-Sébastien Bayard, direktè finansye Sunrise a, konpayi a dwe konpoze ak de prim risk.
« Lè premye minis lan te deklare eta dijans ann Ayiti, epi apre yo te deklare ke gang yo se terroris kounye a, nou vin tankou Soudan, tankou tout peyi ki nan lagè », fè li remake.
« Sa koze de plis an plis pwoblèm, asire direktè finansye Sunrise a, kounye a, eta dijans lan kouvri tout teritwa nasyonal la, Okap tou vin yon zòn a risk. Se yon sektè ki asez konplike, epi se pou sa nou wè ke pa gen anpil konpayi ki vole. »