Rony Sanon reponn pawòl « Kwentab »
Rony Sanon ·
Face a afirmasyon yo konsidere kòm twonpè, manm kominote a raple kèk reyalite istorik, demografik ak politik ke emisyon an te neglije.
Yon ekstrè emisyon Kwentab, ki anime pa Loubert Meyer, ap sikile depi kèk jou sou rezo sosyal yo. Nan 1 è 26 min entèvyou a, animatè a afime ke palmantè kanadyen ki gen orijin ayisyen « pa fè anyen » epi ke « nou pa yon kominote ». Li avanse tou ke kominote ukrainyen nan Kanada ta gen « 150 000 manm ».
Pawòl sa yo te imedyatman pwovoke reyaksyon vif nan sèn dyaspora ayisyen Kanada a, kote plizyè manm denonse afimasyons yo konsidere kòm « fo », « twò senp » ak « twonpè ».
Apre m fin gade entèvyou a nan antye, mwen vle reetabli kèk fè esansyèl, ki apiye sou done ofisyèl ak sou istwa resan mobilizasyon ayisyen nan Kanada.
Yon konparezon demografik ki pa kòrèk
Animatè a afime ke kominote ukrainyen nan Kanada ta gen « 150 000 manm ». Men, done ofisyèl Statistique Canada kontredisann afimason sa a dirèkteman. Dapre Resansman 2021 la, kominote ukrainyen reprezante plis pase 3 % popilasyon kanadyen an, sa vle di anviwon 1,4 milyon moun — prèske dis fwa plis pase sa animatè a avanse. Sous : Statistique Canada — Resansman 2021
Kominote sa a se youn nan pi ansyen nan peyi a : imigrasyòn li kòmanse nan 1891, sa ki ba li yon enplantasyon istorik plis pase 130 an. Sous : Bibliyotèk ak Achiv Kanada
Okontrè, moun ki gen orijin ayisyen reprezante anviwon 0,5 % popilasyon kanadyen an, ak yon imigrasyòn ki pi resan anpil epi ki konsantre nan kèk rejyon metropolitèn. Konpare de kominote yo san pran an kont reyalite demografik ak istorik sa yo manke metòd lojik.
Kisa yon dyaspora ye?
Yon dyaspora deziye yon kominote resòtisan ki ap viv aletranje, ki mare pa yon orijin komen ak pa yon santiman apartenans ki kenbe li pi lwen pase fwontyè yo. Li ka òganize oswa non, men li egziste depi ke yon gwoup pataje yon idantite, yon istwa ak lyen kontinyèl ak peyi orijin li.
Nan sans sa a, dyaspora ayisyen Kanada a egziste vrèman. Li reyèl, aktif, estriktire epi an mouvman.
Tranblemanntè 2010 : yon mobilizasyon san parèy
Pou mezire fòs yon kominote, fò nou obsève kapasite li pou mobilize nan moman kritik yo. Tranblemanntè 12 janvye 2010 ann Ayiti te yon revelasyon pwisan sou solidarite ayisyen nan Kanada.
Enstitisyon nan premye liy
Òganizasyon kle kominote a — La Maison d'Haïti, BCHM, Centre Na Rive — ki kimilatif gen plis pase 150 an istwa, te akonpanye fanmi ki te nan dèy ak nan devasyon.
La Perle Retrouvée te vin tounen kote rasanbleman tout yon kominote. Minis yo ak premye minis Kebèk nan epòk la te al la pou rankontre fanmi ki te afekte yo.
Asosyasyon rejyonal ki mobilize
Òganis tankou ASA (Asosyasyon Akinwa) te bati lekòl ak sant sante ann Ayiti. AMHE (Asosyasyon Medsen Ayisyen Aletranje) te mennen misyon imanitè bò kote Lakwa Wouj kanadyen an.
Medsen ayisyen yo te jwe yon wòl krisyal : yo te tradui pou ekip medikal etranje yo pou evite amitasyon initil ki te ka rive akòz baryè lang nan. Yo te kontribye tou nan rekonstriksyon lopital Saint-Michel de Jacmel.
Entèvansyon politik konkrèt
Kontrèman ak pawòl yo te di nan emisyon an, eli ki gen orijin ayisyen te jwe yon wòl detèminan nan plizyè dosye imanitè ak migratwa.
2010 — Mezi espesyal imigrasyon apre tranblemanntè a
Apre tranblemanntè 12 janvye 2010 la, Gouvènman Kanada te adopte mezi espesyal an matye imigrasyon pou reponn kriz imanitè a. Sous ofisyèl : Gouvènman Kanada
Nan kontèks sa a, ansyen depite pwovensyal Emmanuel Dubourg (PLQ) te mande gouvènman li an :
• akselerè tretman dosye imigrasyon ki an kours yo ;
• kreye yon pwogram espesyal pou akèyi fanmi nan zòn ki te afekte yo ;
• elaji kritè yo pou enkli frè, sè, neve ak nyès.
Gras ak entèvansyon sa a, plis pase 10 000 fanmi te ka akèyi nan Kanada. Pandan dyaspora ayisyen Etazini a te mande TPS, Ayisyen Kanada yo te jwenn rezidans pèmanan. Dis-sèt an pita, Ayisyen Etazini yo ap viv toujou anba yon estati prèkè. Dyaspora ayisyen Kanada a, li menm, te jwenn mezi dirab.
2016 — Regilarizasyon moun san estati
Apre eleksyon 2015 yo, M. Emmanuel Dubourg te eli depite federal Bourassa. Nan 2016, li te antreprann demach ki te pèmèt regilarizasyon plis pase 2000 resòtisan ayisyen san estati. Minis Imigrasyon an te menm otorize depo dosye yo a kredi, leve obstak finansye yo.
2017 — Kriz travèse fwontyè yo
Fas ak menas sou TPS Etazini a, dè milye Ayisyen te travèse fwontyè a. Yon komite kriz ki konpoze de pwofesyonèl, OSBL ak eli ayisyen te mete sou pye pou akèyi resòtisan sa yo avèk diyite. Komite sa a te rankontre premye minis Kanada nan epòk la.
2019 — Pwoteksyon kont ranvwa
Yon mezi administratif te adopte pou anpeche ranvwa resòtisan ayisyen nan yon peyi ki nan kriz.
2023 — Mezi imanitè konjwent
Gouvènman Biden ak Trudeau te akòde :
• plis pase 5 000 rezidans pèmanan nan Kanada ;
• yon pwogram renouvlab Etazini, an konpleman TPS la.
Yon dyaspora konsulte nan dosye ayisyen yo
Pandan kriz politik ak sosyal ann Ayiti a, konsiltasyon te mennen ak premye minis Kanada a ak minis Afè Etranje yo. Palman kanadyen an te fè odyans kote Ayisyen Monreyal ak Ayiti te patisipe.
Rekòmandasyon dyaspora a parèt nan rapò ofisyèl Palman Kanada :
Mobilizasyon politik Monreyal la te jwe yon wòl tou nan kontestasyon vini ansyen prezidan ayisyen Michel Martelly, ki antre nan Kanada te remèt an kesyon pa manm enfliyans kominote a, apiye pa palmantè yo. Sous : Radio Canada
Dinamik politik sa a te pèmèt kominote a jwenn yon reprezantasyon istorik nan Sena a : de senatris ki gen orijin ayisyen, ki vin tounen modèl pou jèn yo, espesyalman pou fi yo.
Kominote ayisyen an pa san defo, epi chak jenerasyon fè fas ak defi pa li yo. Sepandan, pawòl ki di nan 1 è 26 min nan emisyon Kwentab la pa reflete ni reyalite a, ni fè yo, ni istwa a. Yo afebli san nesesite konfyans, mobilizasyon ak patisipasyon politik manm nou yo.
Demach mwen an pa gen pou objektif afwonte pèsonn. Edisyon emisyon sa a te sèlman ba m okazyon pou raple fè veridik, dokimante ak esansyèl, pou reetabli yon verite ke nou pa ka inyore.
Li ta enpòtan ke animatè a envite ekspè tankou Jean-Claude Icart oswa Frédéric Boisrond, pou eksplike plis istwa, defi ak fòs yon kominote ki gen defo wi, men ki dinamik epi rich nan resous.
Dyaspora ayisyen Kanada a se yon kominote fò, òganize, solidè epi enfliyans. Li te demontre sa nan moman ki pi difisil yo. Li kontinye demontre sa chak jou.
Rony Sanon Attaché politik Militan reprezantativite