Li te mennen Ayiti nan Coupe du monde
Jean Numa Goudou ·
An 2020 rive eskandal apre eskandal nan Federasyon ayisyèn nan, sa ki te dire anviwon kat an. Finalman, FIFA rele li pou l pran tèt yon Komite nòmalizasyon de laситуасyon. Wait, let me redo that properly: An 2020 rive eskandal apre eskandal nan Federasyon ayisyèn nan, sa ki te dire anviwon kat an. Finalman, FIFA rele li pou l pran tèt yon Komite Nòmalizasyon sitiyasyon an.
Se yon pyonye nan foutbòl féminen an Ayiti. An desanm 1971, Monique André mete krampòn pandan premye match féminen ki te fèt Pòtoprens ant de kolèj. «Mwen te patisipe epi sitou mwen te jwe latéral dwat, malgre opozisyon manman mwen ki t'ap di: fi pa jwe foutbòl», révèle prezidant Komite Nòmalizasyon Foutbòl Ayisyen an nan kad yon konvèsasyon avèk Arcelle Appolon, direktris Maison d'Haïti a.
Òganis la te ofri yon vin d'honneur bay Mme André nan okazyon pasaj li Kanada nan kad Coupe du Monde Foutbòl la. Krem kominote a te prezan.
Pitit fi inik yon fanm fè, jèn Monique te oblije pran distans ak milye espòtif la. Answit li kite Ayiti pou al etidye ann Espay, «yon peyi foutbòl», fè li sonje.
«Mwen toujou viv trè pre spò sa a, mwen te asiste antrennman yo epi mwen te trè enplike anvan mwen kite peyi a», endike prezidant Komite Nòmalizasyon an. Sa ki, paralèlman, pa t anpeche fanm sa a, ki te reve vin òtès de lè, viv pre lòt pasyon li a.
Apre etid li, Monique André travay nan domèn vwayaj pou Air France (13 an) American Airlines (10 an) anvan li fonde pwòp ajans pa li, gen 20 an de sa.
FIFA ak fanm yo
An 2006, lè l t'ap lanse antrepriz li, yo envite l pa prezidan Federasyon an pou bay yon koudmen, sa li aksepte. Mme André t'ap okipe deplasmanyo pou jwè yo ak ekip la. «Mwen t'ap ede yo yon ti jan nan tout bagay», di li.
Tèlman ke an 2012, yo envite l entegre ekip la definitivamente ak ofisyèlman. Li te eli donc, kòm premye fanm, nan Komite Foutbòl Ayisyen an. Fò sitou presize ke se gras ak nouvo egzijans FIFA ki t'ap mande «yon prezans féminen» pami dirigeant yo.
An 2020 rive skandal an chenn nan sèn Federasyon Ayisyèn nan, sa ki dire anviwon kat an. Finalman, FIFA fè apèl ak li pou pran tèt yon Komite Nòmalizasyon sitiyasyon an. «Mwen te ezite, di li, men mwen te deja nan bato a, se konsa mwen te rete». Epi depi lè sa a, li fè pati yon sèk restrenn anviwon 11 fanm, pami 211 moun k'ap okipe pòs desizyon nan foutbòl mondyal la.
«Pafwa mwen reyalize ke mwen se sèl fanm nan reyinyon yo, témoigne Mme André, apre ezitasyon, mwen di tèt mwen: men plas mwen la epi li revni mwen tou kòm fanm».
Depi kèk ane, FIFA valorize prezans féminen pami dirigeant mondyal foutbòl la. Li egzije kounye a ke antrennè ekip féminen yo dwe se fanm.
Patisipasyon Ayiti ak dyaspora a
Plizyè mòde foutbòl ayisyen Monreyal te pran part nan evènman an ansanm ak chajé d'affaires Pòtoprens, Marie-Françoise Suzan.
Lè yo entèwoge l sou retou Ayiti nan Coupe du Monde, sa ki pa t fèt depi 1974, Mme André refize ranmase laurier yo, poukont li. «Se travay tout yon ekip. Wi mwen dirije l, men fò w bliye tèt ou pou ban chak moun plas li dwe okipe. Machin administratif la dwe mennen tout baz la epi arrime travay li ak sa staff teknik la fè», prèche dirigeant foutbòl ayisyen an.
Pifò jwè ekip ayisyèn nan soti nan dyaspora a. Pitit gason Ayisyen ki deside mete sou yo koulè bleu ak wouj yo (drapo a). Nan sans sa, Monique André kwè wòl dyaspora a se yon wòl majè.
«Jwè yo se pitit dyaspora a. Te gen kèk ki te ezite pou enplike yo, jodi a, yo manifeste. Mwen remèsye dyaspora a pou travay sa a», lanse Mme André pandan vizit li nan Maison d'Haïti a. Li di li pran ensprasyon nan kouraj ak detèminasyon manman li epi li rele tout fanm pou pa ezite pran plas yo.
«Fanm yo jwe epi administrasyon foutbòl la ouvè pou fanm tou. Tandans jodi a se gen fanm ki dirije foutbòl féminen an», eksplike latéral dwat la anvan li ensiste: «Fò w oze, medam».
Inisyativ ak Refòm
Monique André lanse plizyè inisyativ pou amelyore foutbòl ayisyen an, notamment ranfòsman estrikti gouvènans yo, pwoteksyon jèn jwè yo, miz an plas mekanis jesyon plent ki aline sou nòm entènasyonal yo, ak yon plan estratejik pou foutbòl féminen an.
Li konsidere kòm yon figi kontinwite, rigyè ak rezilta nan foutbòl ayisyen an. Lidèchip li enspire espwa pou avni foutbòl nasyonal la.