(2e) Kominote ayisyen an pèdan nan eleksyon 2025 yo
Roger Romulus ·
Eleksyon minisipal 2025 yo konfime yon tandans enkyetan: enfliyan politik lokal la ap febli
Pandan kominote ayisyen an te deja resevwa yon gwo kou sou sèn federal la, sou Zile Monreyal la, eleksyon minisipal 2025 yo konfime yon tandans ki enkyetan: enfliyan politik lokal la ap febli, patikilyèman nan awondisman kote prezans li istorik e enpòtan anpil. Monreyal-Nò, ki te toujou konsidere kòm yon basyon idantitè, ap gen difikilte kounye a pou l jwe wòl senbolik sa a.
Yon kominote ki byen enstale, men ki fragilize politikman
Prezan sou tout teritwa Monreyal la, kominote ayisyen an se youn nan pi anpil, pi ansyen epi ki pi byen entegre nan Kebèk. Rasin li yo retounen nan Revolisyon Trankil la, peryòd ki te kòmanse okipe yon plas dirab nan tisi sosyal, kiltirèl ak ekonomik pwovens lan.
Jodi a, yon fò konsentrasyon manm kominote sa a jwenn nan awondisman Rivyè-de-Preri, Sen-Michèl ak Monreyal-Nò — dènye sa a souvan konsidere kòm yon senbòl idantite majè, ki gen yon lyen entim ak istwa ayisyen Monreyal.
Avansman ki make... jiska 2021
Depi plis pase yon deseni, plizyè moun ki soti nan kominote ayisyen an te eli nan diferan pati minisipal. Prezans lan te vin estab nan Sen-Michèl ak Rivyè-de-Preri, pandan ke nan Monreyal-Nò, li rete pi iregilie.
Eleksyon 2021 yo te make yon moman istorik: sèt eli, yon somè ki pa janm atenn. Plizyè obsèvatè atribye pèse sa a nan travay estratejik prezidan Pwojè Monreyal la, Guedwig Bernier, ki te mise sou yon vizyon enklizif ak yon louvèti pi laj anvè fanm yo ak divèsite Monreyal la.
Nan Ansanm Monreyal, dinamik la diferan. Pou jwenn yon prezans siyifikatif eli ayisyen nan pati sa a, fòk nou retounen nan 2009, anba administrasyon Gérald Tremblay, kote de eli — Frantz Benjamin ak Monica Ricourt — te okipe pòs kle.
Nan 2013, rive Denis Coderre pèmèt elaji reprezantasyon an ak twa eli, sa te bay yon vrè espwa nan kominote a. Men elan sa a pap dire lontan.
2016: tounen ki fragilize Monreyal-Nò
Eleksyon pasyèl 2016 nan Monreyal-Nò make yon pwen baskil. Plizyè manm kominote a te vle konvenk pati Ansanm Monreyal prezante yon kandida ayisyen pou pozisyon meri a. Demach yo, ki jije lejitim, men maloukè pa kèk obsèvatè, pa t aksepte. Pati a chwazi Christine Black olye.
De zan apre sa, Monica Ricourt, ki te sèl eli orijin ayisyen nan konsèy la, ranplase pa Renée-Chantal Belinga, yon kandida orijin afriken ki kontinye manda li kòm endepandan apre sa.
Si desizyon sa a te salye pa kèk dirijan kominotè, li te kreye yon malèz tou nan plizyè aktè politik lokal, ki te mande pou gen yon reprezantativite ki pi aliyen ak reyalite demografik Monreyal-Nò, kote kominote ayisyen an se youn nan gwoup ki pi enpòtan nan popilasyon nwa a.
Yon enfliyan ki an desann depi 2016
Konsta a klè: depi 2016, enfliyan politik kominote ayisyen an nan Monreyal-Nò pa sispann diminye.
• Sèl eli ayisyen ki rete a te prèske ranplase pa yon kandida ki soti nan yon lòt kominote.
• Ranplasman sa a sèlman evite gras a entèvansyon lidè ak eli nan kominote ayisyen an.
• Pou moun ki kont kominote a, kòz la senp: Ayisyen pa vote, sa ki diminye pwa politik yo otomatikman.
Paralèlman, pwòch meres la te miltipliye rankont avèk divès aktè politik ak kominotè. Pou ki rezon? Rete detèmine si demach sa yo te kontribye, volontèman oubyen non, nan rekilad reprezantativite ayisyen an nan lòt nivo. Pou plizyè obsèvatè, chwa siksesif sa yo te fragilize konfyans yon pati nan kominote a.
Yon senbòl ki menase: Monreyal-Nò
Lontan konsidere kòm yon basyon politik ak kiltirèl, Monreyal-Nò riske jodi a pèdi estati senbolik sa a. San mobilizasyon, san estrateji epi san inite, reprezantativite politik kominote ayisyen an ta ka kontinye febli.
Yon apèl pou vijilans ak mobilizasyon
Nan kontèks sa a, aktè kominotè ayisyen yo dwe redouble efò yo pou pwochen eleksyon pwovensyal yo.
Kominote a gen istwa, prezans demografik ak lejitimite pou l jwe yon wòl majè nan lavi politik Monreyal. Men potansyèl sa a pap ka reyalize san:
• yon mobilizasyon pi fò,
• yon estrateji kolektif,
• yon lidèchip renouvle,
• epi yon patisipasyon sitwayèn ki pi fò.
Eleksyon 2025 yo pa make sèlman yon rekilad elektoral: yo revele yon bezwen ijan pou refleksyon ak reyòganizasyon. Monreyal-Nò ta ka redevni yon motè politik — men sèlman si kominote a chwazi transfòme revè sa a an yon pwen depa.