« Yon nominasyon ekzanplè », men kiyès ou ap prepare pou pran plas ou?
Rony Sanon ·
Mwen ap pale de Emmanuel Dubourg. Eritaj politik li solid, konkrè epi poutan yo pale twò souvan pase anba silans.

Nan kronnik li yo « Yon nominasyon ekzanplè », zanmi nou Dorothy Rhau poze yon kesyon esansyèl bay moun nwa ki okipe pòs desizyon : « Kiyès w ap prepare pou ranplase w? »
Refleksyon piblik sa a ban mwen okazyon pou raple, mwen menm ki konsidere tèt mwen kòm yon militan reprezantativite, yon prensip fondamantal yo bliye souvan. Reprezantativite a deziye kapasite yon gwoup, yon enstitisyon oswa yon òganizasyon pou reflete fidèlman popilasyon li reprezante a.
Mwen vle kòmanse pa felisite minis Relasyon Entènasyonal, Frankofoni ak Komès Eksteryè Kebèk la, pou desizyon li pran pou nonmen plizyè moun nwa nan kabinè li. Sepandan, oblije jistifye, an 2026, nominasyon yon moun konpetan soulve yon pwoblèm fondamantal. Poukisa yon moun kalifye ta dwe wè nominasyon li eksplike oswa defann akòz orijin li? Veritab egalite a va rive lè konpetans sèl li menm ap sifi.
Pa yon premye fwa
Pou moun ki ta bliye, pèmèt mwen raple yon epizòd enpòtan nan istwa politik kominote ayisyèn nan Kebèk, kote otè kronnik la li menm te benefisye endirèkteman. Mwen ap pale de Emmanuel Dubourg. Eritaj politik li dirab, tanjibl e sepandan yo pase l anba silans twò souvan.
Lè li te eli depite pwovensyal nan Viau, li te konfye Marjorie Michel pòs direktris kabinè. Nan epòk sa a, se te yon jès makant. Pandan manda li, sitou apre tranbleman tè devastatè an Ayiti, li te kontribye pou fasilite etablisman plis pase 10 000 Ayisyen au Canada grasa mezi eksepsyonèl. Jodi a, pami moun sa yo, anpil vin tounen doktè, antreprenè, fonksyonè, pwofesè, ekriven ak pwofesyonèl ki anrichi sosyete nou an.
Pasaj li nan politik federal la, depi 2013, te pèmèt Marjorie Michel akeri eksperyans politik kanadyen an ki te mennen l okipe fonksyon estratejik nan plizyè kabinè ministeryèl, tankou chèf kabinè adjwen kabinè ansyen Premye Minis Justin Trudeau ak akede jodi a a responsablite ministeryèl enpòtan, kòm minis Kanadyen Sante a.
Nou ka soulye tou pawkou Roseline Zamor, manm kabinè Justin Trudeau ki te okipe tou fonksyon enpòtan nan pi wo enstans gouvènmantal yo, ansanm ak nominasyon de senatris ki soti nan kominote nou an.
Dòktè Marie-Françoise Mégie te akonpli yon travay remakab nan Sena a, sitou sou kesyon ki konsène anemi falsifòm, kominote frankofòn an sitiyasyon minoritè, pandemi COVID-19 la ak lit kont rasisòm.
Pou sa ki konsène senatris Suze Youance, li kontinye yon manda enpòtan nan Chanm Wo a e li distenge tèt li pa angajman konstan li nan sèvis sitwayen ak kominote yo.
Fòk nou mansyone tou relèv Emmanuel Dubourg te kontribye pou fòme. Pèsonalite tankou Tatiana Auguste enkane jodi a jenerasyon nouvo lidè sa a ki ap pran plas yo pwogresivman sou sèn politik federal la.
Men sa ki rele yon veritab estrateji reprezantativite : non sèlman okipe yon pòs, men prepare relèv la, transmèt eksperyans li e louvri pòt pou moun ki pral swiv yo.
Sou plan finansman òganis kominote nwa a, ansyen depite Bourassa a te jwe tou yon wòl detèminan. Li te travay pou fè òganis nan sikonskripsyon li yo reprezante pi byen nan aparèy federal la.
Nan yon epòk kote plizyè nan yo te absan nan rezo finansman gouvènmantal yo, efò soutni te fèt pou pèmèt yo gen aksè a resous yo te gen dwa a. San bliye anpil reyinyon ki te òganize ak manm gouvènman an pou kreye lyen dirab ant enstitisyon yo ak òganis kominotè yo.
Tout aksyon sa yo fè pati yon vizyon ki vize pou fè kominote nwa yo reprezante nan aparèy federal la, sitou nan kote kote yo pran desizyon yo, e pa sèlman nan perifyeri pouvwa a.
Entansyon mwen pa kontrayi kronnik Dorothy Rhau a, men konplete li. Okontrè, kesyon li poze a enpòtan e merite poze li bay tout desidè yo. Refleksyon sa a soulve yon plis enterè toujou paske li soti nan yon desizyon yon wo fonksyonè Eta a te pran, ki soti li menm nan kominote nwa yo, pou kiyès reprezantativite ta dwe natirèlman fè pati prensip gouvènans ak lidèchip yo.
Li raple nou tou enpòtans rekonèt moun ki te deja poze jès konkrè pou fòme, akonpanye ak fè emerge yon jenerasyon nouvo lidè.
Lè yon manm kominote nou an akonpli yon travay ki pwodui rezilta dirab, se devwa kolektif nou pou rekonèt li. Reprezantativite a pa mezire sèlman pa nominasyon jodi a, men tou pa jenerasyon lidè nou kontribye pou fòme pou demen.
Veritab siksè yon lidè pa rezide sèlman nan pòs li okipe a, men nan pòt li louvri ak moun li prepare pou ranplase l.
